وانا ٢: کریارێن جوداڤەبوویی
Trennbare Verben
| تغێن - با - رە ڤێڕ - بِند زمانێ ئەلمانی دا جورەکێ تایبەت یێ کریاران هەیە کو دبێژنێ کریارێن جوداڤەبوویی. د ڤان کریاران دا، پێشگرێ Präfix | پغێ - فیکس کریارێ د رستا سادە دا ژ کریارێ جودا دبیت و دچیتە دوماهیکا رستێ.
رێسایا سەرەکی
کەس + کریار (گوهارتی) + ... + پێشگر.
Ich stehe um 7 Uhr auf.
(ئیش شتێ - هە ئوم زی - بِن ئور ئاوف.)
ئەز دەمژمێر ٧ ژ خەو رادبم.
نموونێن دی یێن کریارێن جوداڤەبوویی
einkaufen
ئاین - کاو - فِن|کرین (shopping)
anrufen
ئان - رو - فِن|تەلەفۆن کرن
fernsehen
فێرن - زێ - هِن|سەحکرنا تەلەفزیۆنێ
mitkommen
میت - کۆ - مِن|دگەل هاتن
بکارئینان د رستان دا
Wir kaufen im Supermarkt ein.
(ڤیڕ کاو - فِن ئیم زوپەر - مارکت ئاین.)
ئەم ل مارکێتێ تشتا دکرین.
Er ruft seine Mutter an.
(ئێڕ روفت زاینە مو - تەر ئان.)
ئەو تەلەفۆنێ بۆ دەیکا خۆ دکەت.
رێسایێن گرنگ: چ دبیتە سەرێ پێشگری؟
پێشگر هەردەم جودا نابیت. دوو حالەتێن گرنگ هەنە کو پێشگر دگەل کریارێ پێکڤە دمینیت:
١. دگەل کریارێن مۆدال (Modalverben)
دەمێ کریارەکا مۆدال دهێتە بکارئینان، کریارا جوداڤەبوویی **جودا نابیت** و پێکڤە دچیتە دوماهیکا رستێ.
Ich muss heute einkaufen.
(ئیش موس هۆیتە ئاین - کاو - فِن.)
پێدڤیە ئەز ئەڤرۆ تشتا بکرم.
٢. د دەمێ رابووری دا (Perfekt)
د دەمێ Perfekt | پێر - فێکت دا، پەیڤا "-ge-" دکەڤیتە د ناڤبەرا پێشگری و کریارێ دا.
Ich habe meine Mutter angerufen.
(ئیش ها - بە ماینە مو - تەر ئان - گێ - رو - فِن.)
من تەلەفۆن بۆ دەیکا خۆ کر.